Project LUMC: MRI’s en artroscopieën bij patiënten met knieklachten ≥50 jaar zonder slotklachten (SMART)

Samenvatting

In Nederland worden nog regelmatig MRI’s en artroscopieën van de knie uitgevoerd bij orthopedische patiënten ≥ 50 jaar met knieklachten zonder dat slotklachten op de voorgrond staan.

Er is echter afdoende wetenschappelijk bewijs dat artroscopische chirurgie in vergelijking tot conservatief beleid geen meerwaarde heeft voor de patiënt t.a.v. fysiek functioneren, pijn en patiënttevredenheid, en MRI’s geen toegevoegde waarde hebben voor het klinische beleid in vergelijking met een staande röntgenfoto van de knie (anteroposteriore en laterale opname, bij voorkeur fixed flexion view). Daarnaast gaan artroscopieën en MRI’s wel gepaard met risico’s die verbonden zijn aan de uitvoering ervan, ongemakken voor de patiënt en onnodige kosten.

Het SMART-project beoogt het percentage orthopedische patiënten met knieklachten (zonder slotklachten) ≥ 50 jaar waarbij een MRI wordt voorgeschreven of een artroscopie wordt uitgevoerd met 50% te reduceren door middel van een op maat gemaakte strategie in 13 Nederlandse orthopedische centra.

 

Aanpak

De op maat gemaakte strategie voor 13 centra bestaat uit het aanstellen van een clinical champion, interactieve scholing (inclusief overzicht richtlijnen en literatuur, feedback, benchmark met deelnemende ziekenhuizen, een ‘vaardigheidstraining: niet meer doen in de spreekkamer’) en het beschikbaar maken van een patiëntenfolder.

Voor het bepalen van het effect van de  strategie is gebruik gemaakt van een gecontroleerde voor-na studie inclusief proces- en kostenevaluatie. De uiteindelijke effectevaluatie wordt uitgevoerd op basis van landelijke data van Dutch Hospital Data (DHD) over het gebruik van MRI’s en artroscopieën in de deelnemende en controle centra die in juni 2019 aangeleverd worden. De data voor de proces- en kostenevaluatie zijn verzameld op basis van zogenaamde ‘field notes’ en een vragenlijstonderzoek onder de clinical champions, orthopeden, A(N)IOS en research coördinatoren uit de deelnemende centra.

 

Resultaten

Momenteel zijn alleen data uit deelnemende centra beschikbaar, waarbij opgemerkt moet worden dat de nameting in deze centra nog niet is afgerond. Van de controle groep zijn nog geen data beschikbaar. De data uit de deelnemende centra laten een dalende trend zien in het % MRI’s bij patiënten ≥ 50 jaar met knieklachten (van 14% in de voormeting naar 6% in de onafgeronde nameting) en in het % artroscopieën bij patiënten ≥ 50 jaar met knieklachten (van 9% in de voormeting naar 4% in de onafgeronde nameting).

Orthopeden en A(N)IOS in de deelnemende centra geven aan dat de scholing en patiënteninformatie het meest bijgedragen hebben aan een toename van hun kennis en de verandering in hun gebruik van de MRI en artroscopie bij orthopedische patiënten ≥ 50 jaar met knieklachten.

 

Conclusie

Op basis van de beschikbare gegevens kunnen er nog geen conclusies getrokken worden over het effect van de op maat gemaakt strategie. Vanwege het ontbreken van data uit de controlegroep op dit moment, is het mogelijk dat de reductie het gevolg is van een landelijke trend. De resultaten van de nameting en controlecentra zullen moeten worden afgewacht.

 

Projectgroep

Tessa Rietbergen, Ieke van der Wel, Perla Marang-van de Mheen, Enrike van der Linden, Rob Nelissen, Elske van den Akker-van Marle, Nique Lopuhaä, Ron Diercks, Leti van Bodegom-Vos

Contact: smart@lumc.nl

 

Samenwerkingsverband

Coördinerend umc: LUMC. Deelnemende centra: LUMC, UMCG, Amphia ziekenhuis, Antonius ziekenhuis, Deventer ziekenhuis, Elisabeth-TweeSteden ziekenhuis, Franciscus Gasthuis, ICONE, Medisch Centrum Leeuwarden, Medisch Spectrum Twente, Noordwest Ziekenhuisgroep, OCON, Tergooi ziekenhuis.

*SMART: Step-down knee MRI and ARThroscopy for orthopaedic patients ≥ 50 years

 

Documenten